Czy to już uzależnienie? Objawy, które warto znać
Granica między „piję, bo lubię” a „piję, bo muszę” przesuwa się powoli i niezauważalnie. Ten poradnik pomoże Ci uczciwie przyjrzeć się sytuacji - swojej lub bliskiej osoby - i zdecydować, co dalej.
Uzależnienie to nie kwestia ilości
Wiele osób sprawdza, czy „pije za dużo”, porównując się z innymi: znajomi piją więcej, w pracy wszyscy sięgają po kieliszek, przecież to tylko weekend. Tymczasem o uzależnieniu nie decyduje sama ilość, lecz relacja z substancją lub zachowaniem: czy wciąż masz wybór, czy to nałóg zaczyna wybierać za Ciebie.
Uzależnienie jest chorobą, która zmienia działanie mózgu - przede wszystkim układu nagrody i kontroli impulsów. Dlatego silna wola zwykle nie wystarcza, a samodzielne „ograniczanie” często kończy się powrotem do dawnego wzorca.
Główne objawy uzależnienia
W międzynarodowej klasyfikacji chorób (ICD-11) uzależnienie opisuje się przez trzy grupy objawów. Jeśli rozpoznajesz u siebie co najmniej dwie z nich, utrzymujące się od kilku miesięcy, warto porozmawiać ze specjalistą.
- Utrata kontroli - trudność w decydowaniu, kiedy zacząć, ile wypić lub wziąć i kiedy przestać; nieudane próby ograniczenia; silny głód.
- Nałóg staje się priorytetem - substancja lub zachowanie zajmuje coraz więcej czasu i miejsca kosztem pracy, rodziny, zdrowia i zainteresowań.
- Objawy fizjologiczne - wzrost tolerancji (potrzeba coraz większych dawek) oraz objawy odstawienia, które ustępują po ponownym użyciu substancji.
Podobny mechanizm dotyczy uzależnień od zachowań, np. hazardu czy gier: utrata kontroli, priorytet nałogu i kontynuowanie mimo szkód.
Sygnały ostrzegawcze w codziennym życiu
- picie lub branie „na odwagę”, „na sen” albo „na stres” staje się regułą,
- ukrywanie ilości, butelek, wydatków lub czasu spędzanego na grze,
- usprawiedliwianie się i złość, gdy ktoś porusza ten temat,
- poranne picie lub potrzeba „klina”,
- luki w pamięci po piciu,
- zaniedbywanie obowiązków i rezygnowanie z dawnych pasji,
- problemy w pracy, w związku lub z pieniędzmi,
- obietnice „od poniedziałku”, które nie są dotrzymywane.
Krótki test dla siebie
Odpowiedz szczerze na kilka pytań:
- Czy zdarza Ci się wypić lub wziąć więcej, niż planowałeś?
- Czy próbowałeś ograniczyć, ale wracałeś do dawnego wzorca?
- Czy bliscy zwracali Ci uwagę na Twoje picie, branie lub granie?
- Czy czujesz niepokój, rozdrażnienie lub objawy z ciała, gdy nie możesz sięgnąć po substancję?
- Czy kontynuujesz mimo problemów ze zdrowiem, w pracy lub w rodzinie?
Jeśli na dwa lub więcej pytań odpowiedziałeś „tak”, to ważny sygnał. W przypadku alkoholu możesz też wykonać trzypytaniowy autotest AUDIT-C. Wynik nie jest diagnozą, ale pomaga podjąć decyzję o rozmowie ze specjalistą.
Co zrobić, jeśli rozpoznajesz te objawy
- Nie zostawaj z tym sam. Porozmawiaj z kimś zaufanym lub zadzwoń do specjalisty - pierwsza rozmowa z nami jest bezpłatna i może być anonimowa.
- Nie odstawiaj nagle alkoholu ani leków uspokajających po długim, intensywnym używaniu bez konsultacji - objawy odstawienia mogą być groźne. Więcej w poradniku o zespole abstynencyjnym.
- Poznaj możliwości leczenia - od terapii ambulatoryjnej po pobyt w ośrodku. Opisujemy je na stronie oferta.
Najczęstsze pytania
Czy można być uzależnionym, pijąc tylko w weekendy?
Tak. O uzależnieniu decydują objawy, takie jak utrata kontroli czy kontynuowanie picia mimo szkód, a nie to, w które dni się pije.
Czy test internetowy wystarczy do diagnozy?
Nie. Testy, takie jak AUDIT-C, pomagają ocenić ryzyko, ale diagnozę stawia specjalista podczas rozmowy.
Od czego zacząć, jeśli podejrzewam u siebie uzależnienie?
Najprościej od rozmowy ze specjalistą. Pierwsza rozmowa z naszym ośrodkiem jest bezpłatna i może być anonimowa.
Przeczytaj także
Stacjonarne leczenie alkoholizmu w Nowym Targu: objawy uzależnienia, przebieg odwyku, program SNNRZ, praca z…
CzytajUzależnienia behawioralneLeczenie uzależnień behawioralnych: gry komputerowe, telefon i internet, zakupoholizm, kompulsywne zachowania…
CzytajAlkoholizm wysokofunkcjonującyAlkoholizm wysokofunkcjonujący: jak rozpoznać uzależnienie u osoby, która dobrze radzi sobie w pracy i życiu,…
CzytajPorozmawiajmy - pierwsza rozmowa jest bezpłatna
Zadzwoń o dowolnej porze. Porozmawiamy dyskretnie i bez oceniania - o Tobie lub o bliskiej osobie.