Hazard i długi - plan ratunkowy dla osoby grającej i jej rodziny
Gdy granie wymyka się spod kontroli, długi rosną szybko, a wstyd każe ukrywać problem coraz głębiej. Ten przewodnik prowadzi krok po kroku przez pierwsze dni i tygodnie: jak odciąć dostęp do gry i pieniędzy, uporządkować zadłużenie, porozmawiać z wierzycielami i rodziną oraz rozpocząć terapię.
Najpierw bezpieczeństwo
Długi hazardowe często idą w parze z ogromnym napięciem, wstydem i poczuciem bez wyjścia. To naturalne, że w takiej sytuacji pojawiają się myśli „nie ma już ratunku” albo „wszystkim będzie lepiej beze mnie”. Takie myśli są sygnałem, że potrzebujesz pomocy natychmiast, a nie dowodem, że sytuacja jest beznadziejna. Długi da się uporządkować, nawet bardzo duże.
Uwaga: jeśli masz myśli samobójcze lub boisz się, że zrobisz sobie krzywdę, zadzwoń pod 112. Wsparcie dla dorosłych w kryzysie: 116 123, Centrum Wsparcia: 800 70 22 22. Jeśli ktoś grozi ci przemocą w związku z długiem, zgłoś to na policję.
Drugą sprawą bezpieczeństwa są nieformalne pożyczki od osób prywatnych, które stosują zastraszanie. Nie ukrywaj takiej sytuacji przed bliskimi i nie próbuj rozwiązywać jej sam - porozmawiaj z prawnikiem, a przy groźbach zgłoś sprawę policji.
Plan na pierwsze 72 godziny
Pierwsze trzy doby są najważniejsze. Cel jest jeden: zatrzymać granie i dalsze zadłużanie się. Nie musisz jeszcze wiedzieć, jak spłacisz wszystko.
- Powiedz jednej osobie. Partnerowi, rodzicowi, przyjacielowi lub specjaliście. Tajemnica jest paliwem hazardu.
- Odinstaluj aplikacje do gry i wyloguj się ze wszystkich kont u operatorów.
- Złóż wnioski o samowykluczenie u każdego operatora, u którego masz konto (szczegóły niżej).
- Zainstaluj program blokujący strony hazardowe na telefonie i komputerze. Hasło niech ustawi i zachowa zaufana osoba.
- Zadzwoń do banku i zapytaj o blokadę transakcji hazardowych, obniżenie limitów i wyłączenie płatności internetowych kartą.
- Oddaj kontrolę nad gotówką i kartami zaufanej osobie na najbliższe tygodnie.
- Nie bierz żadnej nowej pożyczki, nawet „tylko na jedną ratę”.
- Umów konsultację u specjalisty od uzależnień. Pod numerem +48 18 307 01 11 można porozmawiać o każdej porze.
Blokady stron i aplikacji
Granie online jest dostępne o każdej porze i z każdego miejsca. Dlatego potrzebujesz kilku warstw blokad - gdy jedna zawiedzie, zadziała kolejna.
| Warstwa | Co zrobić |
|---|---|
| Telefon | usuń aplikacje, zablokuj ich ponowną instalację w ustawieniach kontroli rodzicielskiej lub czasu przed ekranem, hasło przekaż zaufanej osobie |
| Komputer | zainstaluj program blokujący strony hazardowe, ustaw konto bez uprawnień administratora |
| Sieć domowa | włącz filtr treści w routerze lub u dostawcy internetu, jeśli oferuje taką usługę |
| Poczta i SMS | wypisz się z newsletterów i ofert, oznaczaj wiadomości od operatorów jako spam, zablokuj numery |
| Media społecznościowe | ukryj reklamy gier i zakładów w ustawieniach, przestań obserwować profile typerów i kanały z zakładami |
W Polsce legalnie mogą działać tylko operatorzy z zezwoleniem Ministra Finansów, a strony nielegalnych operatorów trafiają do Rejestru Domen Zakazanych prowadzonego przez Ministerstwo Finansów. Polscy dostawcy internetu blokują te domeny, ale nielegalne strony szybko zmieniają adresy - dlatego własny program blokujący jest ważny.
Samowykluczenie u operatorów
Samowykluczenie to prośba do operatora gier lub zakładów o zablokowanie twojego konta i uniemożliwienie gry na określony czas lub bezterminowo. Legalni operatorzy mają obowiązek dbać o odpowiedzialną grę i oferują narzędzia limitów oraz wykluczenia.
- sprawdź w ustawieniach konta zakładkę „odpowiedzialna gra” lub napisz do obsługi klienta,
- wybierz najdłuższy dostępny okres, najlepiej bezterminowy,
- zrób to u każdego operatora, u którego masz konto - także u tych, z których „prawie nie korzystasz”,
- zachowaj potwierdzenia na piśmie lub zrzuty ekranu,
- jeśli grasz w kasynie stacjonarnym lub salonie gier, zapytaj na miejscu o możliwość zakazu wstępu.
Na dzień przygotowania tego poradnika w Polsce wniosek o samowykluczenie składa się u każdego legalnego operatora osobno. Przepisy mogą się zmieniać, dlatego warto sprawdzić aktualne rozwiązania na stronach Ministerstwa Finansów. Osoby mieszkające za granicą powinny sprawdzić, czy w ich kraju działa krajowy rejestr samowykluczenia - na przykład w Wielkiej Brytanii jest to GAMSTOP. Więcej o pomocy dla Polaków za granicą znajdziesz na stronie Polacy za granicą.
Uwaga: nielegalni operatorzy często nie respektują samowykluczenia. Jeśli grałeś na stronach bez polskiego zezwolenia, tym ważniejsze są blokady techniczne i bankowe.
Zabezpieczenie finansów
Celem jest takie ułożenie finansów, żeby w chwili silnego głodu nie mieć łatwego dostępu do pieniędzy. To nie jest kara, tylko tymczasowa ochrona - podobnie jak gips przy złamaniu.
Lista działań
- Blokada transakcji hazardowych w banku - część banków pozwala zablokować płatności na rzecz operatorów gier. Zapytaj w swoim banku.
- Niskie limity na karcie, przelewach i wypłatach z bankomatu.
- Wyłączenie płatności internetowych i BLIK-a lub ich silne ograniczenie.
- Zamknięcie lub zablokowanie kart kredytowych i linii kredytowych w koncie.
- Zastrzeżenie numeru PESEL w aplikacji mObywatel lub w urzędzie gminy - utrudnia zaciągnięcie kredytu na twoje dane, także przez ciebie samego w chwili impulsu.
- Wypłata na konto zaufanej osoby lub na konto z ograniczonym dostępem, z ustalonym tygodniowym kieszonkowym.
- Stałe zlecenia na czynsz, rachunki i raty ustawione zaraz po wypłacie.
- Ograniczenie gotówki do kwoty potrzebnej na dany dzień.
Zasada przejrzystości
Przez pierwsze miesiące warto raz w tygodniu przeglądać wyciąg z konta razem z zaufaną osobą. Nie chodzi o kontrolę i rozliczanie, tylko o to, żeby tajemnica nie miała gdzie się rozwijać.
Inwentaryzacja długów - pełna lista
Większość osób grających nie wie dokładnie, ile jest winna. Lęk sprawia, że nie otwiera się listów i nie odbiera telefonów. Spisanie wszystkiego jest trudne, ale przynosi ulgę: zamiast mgły pojawia się konkretna kwota i plan.
| Wierzyciel | Rodzaj | Kwota do spłaty | Rata i termin | Status |
|---|---|---|---|---|
| np. bank | kredyt gotówkowy | ... | ... | spłacany / opóźniony / windykacja |
| np. firma pożyczkowa | chwilówka | ... | ... | ... |
| np. karta kredytowa | limit | ... | ... | ... |
| np. osoba prywatna | pożyczka | ... | ... | ... |
| np. rachunki | zaległości | ... | ... | ... |
Jak zebrać dane
- Pobierz raport z Biura Informacji Kredytowej (BIK) - pokaże kredyty i pożyczki z instytucji przekazujących dane.
- Przejrzyj historię kont bankowych z ostatnich miesięcy.
- Otwórz wszystkie nieotwarte listy i przejrzyj skrzynkę mailową.
- Dopisz długi wobec rodziny i znajomych - są równie ważne.
- Zaznacz, które długi są najpilniejsze: czynsz, media, alimenty, raty zabezpieczone na majątku.
Możesz też policzyć, ile kosztowało cię granie - pomoże w tym kalkulator kosztów uzależnienia. Dla wielu osób to ważny moment uświadomienia sobie skali problemu.
Rozmowa z wierzycielami - jak ją przeprowadzić
Wierzyciele zwykle wolą porozumienie niż długą windykację. Kontakt z twojej strony, zanim sprawa trafi do sądu, daje więcej możliwości.
Zasady
- kontaktuj się na piśmie lub notuj datę, godzinę i treść rozmowy telefonicznej,
- proponuj tylko taką ratę, którą realnie zapłacisz każdego miesiąca,
- pytaj o rozłożenie zaległości na raty, odroczenie płatności, umorzenie części odsetek,
- każde ustalenie poproś o potwierdzenie na piśmie,
- nie musisz podawać szczegółów o hazardzie - wystarczy informacja o trudnej sytuacji finansowej i planie spłaty.
Przykładowa wiadomość
„Dzień dobry, piszę w sprawie umowy nr ... Mam obecnie trudności finansowe i nie jestem w stanie spłacać raty w dotychczasowej wysokości. Chcę uregulować zadłużenie i proponuję spłatę w ratach po ... zł miesięcznie, począwszy od ... Proszę o informację, czy taka forma jest możliwa, i o potwierdzenie ustaleń na piśmie. Z poważaniem, ...”
Czego unikać
- pożyczek konsolidacyjnych i chwilówek na spłatę innych długów bez porady specjalisty,
- obiecywania kwot, których nie masz,
- ignorowania pism sądowych - na nakaz zapłaty są krótkie terminy na sprzeciw,
- płacenia „pośrednikom”, którzy obiecują szybkie wymazanie długów.
Gdzie szukać pomocy prawnej i finansowej
- Nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie - punkty działają w każdym powiecie. Pomagają m.in. w sprawach zadłużenia i pism od wierzycieli.
- Rzecznik Finansowy - wsparcie w sporach z bankami, firmami pożyczkowymi i ubezpieczycielami.
- Doradca restrukturyzacyjny lub prawnik - gdy długów jest dużo i rozważasz upadłość konsumencką. O ogłoszeniu upadłości decyduje sąd, a przyczyny powstania zadłużenia mają znaczenie, dlatego ta decyzja wymaga porady prawnej.
Uwaga: uporządkowanie długów bez leczenia hazardu zwykle nie wystarcza. Jeśli granie trwa, nowe długi szybko pojawiają się w miejsce spłaconych. Terapia i plan finansowy powinny iść równolegle.
Dla rodziny: jak pomóc i nie wpaść w pułapkę
Rodzina osoby grającej często dowiaduje się o długach nagle - z listu, telefonu z windykacji lub zajęcia konta. Pierwszy odruch to spłacić wszystko, żeby „zamknąć temat”. Niestety, spłata długów bez leczenia zwykle prowadzi do kolejnych.
Co pomaga
- Nie spłacaj długów za osobę grającą i nie dawaj jej gotówki. Możesz pomóc inaczej: opłacić terapię, zapłacić czynsz bezpośrednio wynajmującemu.
- Nie poręczaj i nie podpisuj żadnych umów kredytowych.
- Zabezpiecz swoje finanse: własne konto, zmiana haseł, kontrola wspólnych kart, sprawdzenie raportu BIK na swoje nazwisko.
- Porozmawiaj z prawnikiem o skutkach wspólności majątkowej i możliwości ustanowienia rozdzielności majątkowej.
- Mów o faktach i uczuciach, nie o winie: „boję się o nasze mieszkanie” zamiast „zniszczyłeś nam życie”.
- Zadbaj o siebie - grupy Gam-Anon i konsultacje dla rodziny są dla ciebie, niezależnie od decyzji osoby grającej.
Więcej o trudnych rozmowach przeczytasz w poradniku jak rozmawiać z osobą uzależnioną, a o wsparciu bliskich na stronie dla rodziny.
Terapia uzależnienia od hazardu
Hazard jest uzależnieniem behawioralnym - mechanizmy nagrody, głodu i utraty kontroli są podobne jak przy substancjach. Terapia pomaga zrozumieć, co gra dawała (ucieczkę od napięcia, ekscytację, nadzieję na wyjście z długów) i jak zaspokajać te potrzeby inaczej.
Ważnym elementem terapii jest też praca ze wstydem i poczuciem winy. Wiele osób grających przez długi czas żyje w podwójnym świecie: na zewnątrz wszystko wygląda normalnie, a w środku narasta lęk przed odkryciem. Terapia daje bezpieczne miejsce, żeby o tym opowiedzieć, odbudować zaufanie bliskich i nauczyć się radzić sobie z napięciem bez ucieczki w grę. Jeśli obok hazardu pojawia się picie, przyjmowanie leków lub obniżony nastrój, warto powiedzieć o tym na konsultacji, bo plan leczenia powinien uwzględniać całość sytuacji, a sprawy zdrowotne wymagają konsultacji lekarskiej.
Co obejmuje leczenie w naszym ośrodku
- psychoterapię indywidualną i grupową,
- pracę z myśleniem typowym dla hazardu, np. „następna wygrana wszystko odrobi” czy „mam system”,
- autorski program SNNRZ, czyli pracę z narracją o sobie i regulacją emocji,
- plan zapobiegania nawrotom z częścią finansową,
- wsparcie dla rodziny,
- kontynuację w formie terapii online po pobycie.
Programy trwają 14 lub 28 dni, możliwe są też pobyty długoterminowe. Szczegóły znajdziesz na stronach leczenie hazardu i cennik. Pomocne są też wspólnoty Anonimowych Hazardzistów.
Najczęstsze błędy i plan na pierwszy tydzień
Najczęstsze błędy
- Próba „odegrania się”. To myślenie napędza spiralę długów.
- Jedna blokada zamiast kilku. Głód szybko znajduje lukę.
- Ukrywanie części długów przed rodziną lub terapeutą.
- Pożyczka na spłatę pożyczki. Odsuwa problem i zwiększa koszty.
- Uznanie, że po spłacie problem zniknął. Bez leczenia ryzyko powrotu do gry pozostaje.
Plan na pierwszy tydzień
| Dzień | Zadanie |
|---|---|
| 1 | Rozmowa z zaufaną osobą. Usunięcie aplikacji, wylogowanie z kont. |
| 2 | Samowykluczenie u wszystkich operatorów. Program blokujący na telefonie i komputerze. |
| 3 | Telefon do banku: blokady, limity, karty kredytowe. Zastrzeżenie PESEL. |
| 4 | Raport BIK, otwarcie listów, pierwsza wersja listy długów. |
| 5 | Konsultacja u specjalisty od uzależnień, wybór formy leczenia. |
| 6 | Umówienie nieodpłatnej porady prawnej. Ułożenie budżetu na najbliższy miesiąc. |
| 7 | Pierwszy wspólny przegląd finansów z zaufaną osobą. Mityng lub grupa wsparcia. |
Nie wiesz, czy to już uzależnienie? Zacznij od testu lub poradnika czy to już uzależnienie.
Najczęstsze pytania
Czy rodzina musi spłacać długi hazardowe osoby grającej?
Co do zasady każdy odpowiada za własne zobowiązania, ale sytuację komplikują wspólność majątkowa małżonków, poręczenia i wspólne kredyty. Dlatego przed jakąkolwiek spłatą lub podpisaniem dokumentu warto skorzystać z porady prawnej, np. w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej.
Czy samowykluczenie wystarczy, żeby przestać grać?
Samowykluczenie jest ważnym narzędziem, ale samo nie wystarcza. Najlepiej działa razem z blokadami technicznymi, ograniczeniami w banku, wsparciem bliskich i terapią, która zajmuje się przyczynami grania.
Czy przy długach z hazardu można ogłosić upadłość konsumencką?
Upadłość konsumencka jest w Polsce możliwa, ale o jej ogłoszeniu i warunkach decyduje sąd, który bierze pod uwagę m.in. przyczyny zadłużenia. To złożona sprawa i przed złożeniem wniosku warto skonsultować się z prawnikiem lub doradcą restrukturyzacyjnym.
Czy muszę mówić wierzycielom, że długi są z hazardu?
Nie ma takiego obowiązku w zwykłej rozmowie o spłacie. Wystarczy informacja o trudnej sytuacji finansowej i propozycja realnego planu. Szczerość jest natomiast bardzo ważna wobec rodziny, prawnika i terapeuty.
Co zrobić, gdy pojawi się silny głód gry?
Skorzystaj z planu SOS: zmień miejsce, zadzwoń do zaufanej osoby, odczekaj kilkanaście minut i przypomnij sobie, jak wyglądało ostatnie granie i jego skutki. Brak łatwego dostępu do pieniędzy i stron gier sprawia, że fala głodu ma czas opaść.
Czy leczenie hazardu wymaga pobytu w ośrodku?
Nie zawsze. Część osób korzysta z terapii ambulatoryjnej lub online. Pobyt w ośrodku bywa pomocny, gdy granie jest bardzo nasilone, wcześniejsze próby nie przyniosły efektu lub potrzebne jest odcięcie od codziennego otoczenia. Formę leczenia warto dobrać na konsultacji.
Przeczytaj także
Leczenie hazardu: zakłady bukmacherskie, kasyna online, automaty. Terapia stacjonarna, praca z głodem gry, długami…
CzytajUzależnienia behawioralneLeczenie uzależnień behawioralnych: gry komputerowe, telefon i internet, zakupoholizm, kompulsywne zachowania…
CzytajDla rodziny i bliskichJak pomóc osobie uzależnionej i nie stracić siebie: współuzależnienie, metoda CRAFT, rozmowa o leczeniu, co…
CzytajPorozmawiajmy - pierwsza rozmowa jest bezpłatna
Zadzwoń o dowolnej porze. Porozmawiamy dyskretnie i bez oceniania - o Tobie lub o bliskiej osobie.