Narkotyki i dopalacze · Dla wszystkich · ok. 5 min czytania

Uzależnienie od marihuany - mit „miękkiego” narkotyku

„To tylko zioło, od tego się nie uzależnia” - to zdanie słychać zarówno od nastolatków, jak i od czterdziestolatków, którzy palą codziennie od lat. Marihuana bywa przedstawiana jako bezpieczna alternatywa dla alkoholu. Rzeczywistość jest bardziej złożona: uzależnienie od konopi jest opisane w klasyfikacjach medycznych, a jego skutki mogą być poważne, choć często pojawiają się po cichu.

Skąd wziął się mit „miękkiego” narkotyku

Podział na narkotyki „miękkie” i „twarde” ma swoje korzenie w debatach o polityce narkotykowej, a nie w medycynie. Marihuana rzadko prowadzi do śmiertelnego przedawkowania w taki sposób jak opioidy, a jej odstawienie zwykle nie zagraża życiu jak w przypadku alkoholu czy benzodiazepin. Stąd przekonanie, że jest niegroźna.

Brak spektakularnego zagrożenia nie oznacza jednak braku szkód. Problem z marihuaną rozwija się zwykle powoli: zmniejsza się motywacja, pogarsza pamięć, zawężają zainteresowania, a palenie staje się sposobem na każdą emocję. Dodatkowo dzisiejsze produkty konopne często zawierają znacznie więcej THC niż te sprzed kilkudziesięciu lat, a koncentraty, oleje czy liquidy do e-papierosów mogą działać bardzo silnie.

Czy od marihuany można się uzależnić

Tak. Klasyfikacja ICD-10 opisuje zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem kannabinoli, w tym zespół uzależnienia. Kryteria są takie same jak w przypadku innych substancji: rozpoznanie stawia się, gdy w ciągu roku wystąpiły co najmniej 3 z 6 objawów, takich jak silna potrzeba używania, utrata kontroli, objawy odstawienne, wzrost tolerancji, zaniedbywanie innych aktywności i kontynuowanie używania mimo szkód. DSM-5 opisuje zaburzenie używania konopi o różnym nasileniu oraz osobno zespół odstawienia konopi.

Ryzyko jest większe, gdy:

  • używanie zaczyna się w wieku nastoletnim, kiedy mózg intensywnie się rozwija;
  • palenie jest codzienne lub prawie codzienne;
  • używa się produktów o wysokiej zawartości THC;
  • marihuana służy do radzenia sobie z lękiem, smutkiem, bezsennością czy nudą;
  • w rodzinie występowały uzależnienia lub zaburzenia psychiczne.

Sygnały ostrzegawcze

Uzależnienie od marihuany rzadko wygląda dramatycznie. Częściej przypomina stopniowe „wygaszanie” życia. Zwróć uwagę, jeśli ty lub bliska osoba:

  • palicie codziennie, a dzień bez jointa wydaje się niemożliwy lub bardzo nieprzyjemny;
  • potrzebujecie coraz więcej, by poczuć efekt;
  • po przerwie pojawia się drażliwość, niepokój, bezsenność, intensywne sny, spadek apetytu;
  • rezygnujecie z hobby, sportu, spotkań, które nie wiążą się z paleniem;
  • pogarszają się wyniki w nauce lub pracy, pojawiają się kłopoty z pamięcią i koncentracją;
  • wydajecie na marihuanę coraz więcej pieniędzy, czasem pożyczacie lub ukrywacie wydatki;
  • kolejne obietnice „przerwy od poniedziałku” się nie udają.

Jeśli kilka punktów pasuje, warto zrobić krótki autotest i porozmawiać ze specjalistą.

Marihuana a zdrowie psychiczne

Najpoważniejsze ryzyka marihuany dotyczą psychiki. Wśród dobrze opisanych zagrożeń są:

  • stany psychotyczne - urojenia, omamy, poczucie zagrożenia. Ryzyko rośnie przy intensywnym używaniu, wysokiej zawartości THC, wczesnym początku i predyspozycjach rodzinnych. U części osób marihuana może przyspieszyć ujawnienie się schizofrenii;
  • napady lęku i paniki, zwłaszcza po silnych produktach;
  • obniżony nastrój i apatia, które często bywają mylone z „lenistwem”;
  • trudności poznawcze - pamięć, uwaga, planowanie, szczególnie u młodych osób.

Wiele osób zaczyna palić, by uspokoić lęk lub zasnąć. Krótkoterminowo to bywa skuteczne, ale z czasem lęk i bezsenność bez marihuany się nasilają, co popycha do dalszego używania. Gdy obok uzależnienia występuje depresja lub zaburzenia lękowe, potrzebne jest leczenie obu problemów jednocześnie.

Jak wygląda odstawienie

Zespół odstawienia marihuany zwykle nie jest groźny dla życia, ale bywa bardzo nieprzyjemny i jest częstą przyczyną szybkiego powrotu do palenia. Objawy pojawiają się zazwyczaj w pierwszych dniach po przerwie i stopniowo słabną w ciągu kolejnych tygodni. Najczęściej to:

  • rozdrażnienie, złość, niepokój;
  • bezsenność i bardzo intensywne, niepokojące sny;
  • spadek apetytu, czasem nudności;
  • obniżony nastrój, poczucie pustki;
  • silna chęć zapalenia.

Dobrze jest wiedzieć o tym z góry, bo wtedy łatwiej potraktować te objawy jako przejściowy etap, a nie dowód, że „bez zioła się nie da”. Co pomaga: uprzedzenie bliskich, że przez kilka tygodni możesz być bardziej drażliwy, ruch fizyczny, regularne posiłki, stałe pory snu, usunięcie akcesoriów i zapasów, unikanie towarzystwa, w którym się pali. Jeśli w czasie odstawienia pojawia się silny lęk, myśli samobójcze lub objawy psychotyczne, skontaktuj się pilnie z lekarzem. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112, a w kryzysie emocjonalnym pod 116 123 lub 800 70 22 22.

Historia, jakich wiele

Kuba, 24 lata, zaczął palić w liceum „dla towarzystwa”. Na studiach palił już codziennie wieczorem, „żeby się wyciszyć”. Po kilku latach zauważył, że bez jointa nie zaśnie, a ranki są coraz bardziej mgliste. Rzucił studia, bo „i tak nie dawał rady się skupić”. Próbował przestać kilka razy, ale po trzech, czterech dniach bezsenności i rozdrażnienia wracał do palenia.

Dopiero w terapii zrozumiał, że marihuana zastąpiła mu wszystkie inne sposoby radzenia sobie ze stresem. Praca polegała nie tylko na odstawieniu, ale na nauce zasypiania, rozmawiania o lęku i odbudowania dnia, w którym jest coś poza paleniem.

Jeśli martwisz się o bliską osobę

Rodzice często dowiadują się o paleniu przypadkiem. Pierwsza reakcja to zwykle strach lub złość. Spróbuj zamiast przesłuchania zacząć od ciekawości: zapytaj, co marihuana daje, w jakich sytuacjach po nią sięga, czy próbował przestać. Powiedz, co konkretnie zauważasz i co cię niepokoi. Unikaj straszenia, które młodzi ludzie łatwo odrzucają, ale nie bagatelizuj problemu. Wskazówki znajdziesz w poradniku jak rozmawiać z osobą uzależnioną. Pamiętaj, że twoje zdrowie i spokój też są ważne - wsparcie dla rodziców jest dostępne niezależnie od tego, czy dziecko chce się leczyć.

Kiedy warto szukać pomocy

Jeśli palenie jest codzienne, próby przerwy się nie udają albo pojawiły się problemy z nastrojem, pamięcią czy relacjami, warto porozmawiać ze specjalistą. Leczenie uzależnienia od marihuany opiera się na psychoterapii, nauce radzenia sobie z emocjami bez substancji i planie zapobiegania nawrotom. W ośrodku w Nowym Targu zespół ośrodka prowadzi terapię uzależnienia od narkotyków, także od konopi, bez skierowania i z zachowaniem dyskrecji.

Terapia obejmuje zwykle kilka obszarów: rozpoznanie, w jakich sytuacjach i po co sięgasz po marihuanę, naukę zasypiania i radzenia sobie z napięciem bez substancji, odbudowę planu dnia i zainteresowań, pracę nad relacjami oraz przygotowanie na sytuacje ryzyka, takie jak spotkania ze znajomymi, którzy palą. Uzupełnieniem bywa psychoedukacja o działaniu THC na mózg, która pomaga zrozumieć, skąd biorą się trudności z pamięcią czy motywacją i dlaczego z czasem się zmniejszają.

Przydatne strony

Pytania i odpowiedzi

Czy marihuana jest mniej szkodliwa niż alkohol?

Szkody wyglądają inaczej, więc proste porównanie wprowadza w błąd. Marihuana rzadziej powoduje zagrożenie życia przy odstawieniu, ale wiąże się z ryzykiem dla psychiki, pamięci i motywacji, zwłaszcza u młodych osób. Obie substancje mogą prowadzić do uzależnienia.

Ile trwa odstawienie marihuany?

Objawy zwykle pojawiają się w pierwszych dniach po przerwie i stopniowo słabną w ciągu kilku tygodni. Najdłużej mogą utrzymywać się kłopoty ze snem i wahania nastroju. Wsparcie terapeuty pomaga przejść przez ten czas bez powrotu do palenia.

Czy medyczna marihuana też uzależnia?

Każdy produkt zawierający THC niesie ryzyko uzależnienia, także stosowany medycznie. Dlatego leczenie konopiami powinno odbywać się pod kontrolą lekarza, który ocenia korzyści i ryzyko. Samodzielne zwiększanie ilości jest sygnałem ostrzegawczym.

Kontakt 24/7

Potrzebujesz rozmowy? Zadzwoń - pierwsza jest bezpłatna

Porozmawiamy dyskretnie i bez oceniania - o Tobie lub o bliskiej osobie.